Quy định về đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài online

Đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài không đơn thuần là việc hai cá nhân tự nguyện đến với nhau, mà là một sự kiện pháp lý làm phát sinh quan hệ dân sự giữa hai chủ thể thuộc các hệ thống pháp luật khác nhau. Tại Việt Nam, quy trình này được điều chỉnh bởi Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Luật Hộ tịch 2014 và các văn bản pháp lý khác có liên quan.

1. Nhận diện “Yếu tố nước ngoài” trong quan hệ hôn nhân

Dưới góc độ pháp lý, không phải cứ cưới người nước ngoài thì mới gọi là “yếu tố nước ngoài”. Theo khoản 25 Điều 3 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 sửa đổi, bổ sung 2025 (Luật HN&GĐ), quan hệ này được xác lập khi:

• Ít nhất một bên là người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài.
• Giữa các bên là công dân Việt Nam nhưng căn cứ để xác lập quan hệ đó theo pháp luật nước ngoài, phát sinh tại nước ngoài hoặc tài sản liên quan đến quan hệ đó ở nước ngoài.

25. Quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài là quan hệ hôn nhân và gia đình mà ít nhất một bên tham gia là người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài; quan hệ hôn nhân và gia đình giữa các bên tham gia là công dân Việt Nam nhưng căn cứ để xác lập, thay đổi, chấm dứt quan hệ đó theo pháp luật nước ngoài, phát sinh tại nước ngoài hoặc tài sản liên quan đến quan hệ đó ở nước ngoài.

2. Điều kiện đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài 

Khi đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài, mỗi bên phải tuân theo pháp luật của nước mình về điều kiện kết hôn.

– Đối với công dân Việt Nam phải đáp ứng các điều kiện kết hôn quy định tại Điều 8 Luật HN&GĐ: Phải tuân thủ độ tuổi (Nam từ đủ 20, Nữ từ đủ 18), sự tự nguyện, không bị mất năng lực hành vi dân sự và không thuộc các trường hợp cấm kết hôn (cận huyết, đang có vợ/chồng…).

1. Nam, nữ kết hôn với nhau phải tuân theo các điều kiện sau đây:

a) Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên;

b) Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định;

c) Không bị mất năng lực hành vi dân sự;

d) Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn theo quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 5 của Luật này.

2. Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính.

– Đối với người nước ngoài: Phải đáp ứng điều kiện kết hôn theo pháp luật của quốc gia mà người đó mang quốc tịch, đồng thời cũng phải tuân thủ quy định về cấm kết hôn của pháp luật Việt Nam nếu việc đăng ký diễn ra tại cơ quan có thẩm quyền Việt Nam.

* Lưu ý: Nhiều trường hợp người nước ngoài đã ly hôn ở nước ngoài nhưng chưa làm thủ tục “Ghi chú ly hôn” tại Việt Nam (nếu trước đó có quan hệ hôn nhân với người VN) sẽ dẫn đến tình trạng hồ sơ bị treo vì vi phạm điều kiện “đang có vợ, có chồng”.

3. Hồ sơ đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài 

Hiện nay, chúng ta đã thực hiện nộp hồ sơ đăng ký kết hôn qua cổng dịch vụ công, nhưng hồ sơ giấy (đã được số hóa) vẫn phải đảm bảo tính hợp pháp hóa lãnh sự rào cản lớn nhất đối với các cặp đôi. Các giấy tờ cần phải nộp gồm:

– Tờ khai đăng ký kết hôn theo mẫu, có đủ thông tin của hai bên nam, nữ.

– Mẫu hộ tịch điện tử tương tác đăng ký kết hôn (do người yêu cầu cung cấp thông tin theo hướng dẫn trên Cổng dịch vụ công, nếu người có yêu cầu lựa chọn nộp hồ sơ theo hình thức trực tuyến).

– Người có yêu cầu đăng ký kết hôn thực hiện việc nộp/xuất trình (theo hình thức trực tiếp) hoặc tải lên (theo hình thức trực tuyến) các giấy tờ sau:

• Người nước ngoài, công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài phải nộp bản sao hộ chiếu/giấy tờ có giá trị thay thế hộ chiếu.
• Giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân của người nước ngoài do cơ quan có thẩm quyền của nước mà người đó là công dân cấp còn giá trị sử dụng, xác nhận hiện tại người đó không có vợ hoặc không có chồng; trường hợp nước ngoài không cấp xác nhận tình trạng hôn nhân thì thay bằng giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền nước ngoài xác nhận người đó có đủ điều kiện kết hôn theo pháp luật nước đó.
• Giấy xác nhận của tổ chức y tế có thẩm quyền của Việt Nam hoặc nước ngoài xác nhận các bên kết hôn không mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác mà không có khả năng nhận thức, làm chủ được hành vi của mình;
• Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân của công dân Việt Nam cư trú trong nước. Trường hợp đã có thông tin tình trạng hôn nhân trong CSDLHTĐT, CSDLQGVDC thì không phải xuất trình (theo hình thức trực tiếp) hoặc tải lên (theo hình thức trực tuyến).

– Ngoài giấy tờ nêu trên, tùy từng trường hợp, bên nam, bên nữ phải nộp giấy tờ tương ứng sau đây:

• Công dân Việt Nam đã ly hôn hoặc hủy việc kết hôn tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài phải nộp bản sao trích lục hộ tịch về việc đã ghi vào sổ việc ly hôn hoặc hủy việc kết hôn trái pháp luật (Trích lục ghi chú ly hôn);
• Công dân Việt Nam là công chức, viên chức hoặc đang phục vụ trong lực lượng vũ trang phải nộp văn bản của cơ quan, đơn vị quản lý xác nhận việc kết hôn với người nước ngoài không trái với quy định của ngành đó;
• Trường hợp người yêu cầu đăng ký kết hôn đang công tác, học tập, lao động có thời hạn ở nước ngoài thì phải nộp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân do Cơ quan đại diện ngoại giao, Cơ quan đại diện lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài cấp.

Các giấy tờ cần phải xuất trình khi lên đăng ký kết hôn gồm:

– Hộ chiếu/Chứng minh nhân dân/Thẻ căn cước công dân/Thẻ căn cước/Căn cước điện tử/Giấy chứng nhận căn cước hoặc các giấy tờ khác có dán ảnh và thông tin cá nhân do cơ quan có thẩm quyền cấp, còn giá trị sử dụng để chứng minh về nhân thân của công dân Việt Nam. Trường hợp các thông tin cá nhân trong các giấy tờ này đã có trong CSDLQGVDC, CSDLHTĐT, được hệ thống điền tự động thì không phải tải lên (theo hình thức trực tuyến).

– Người nước ngoài xuất trình bản chính hộ chiếu để chứng minh về nhân thân; trường hợp người nước ngoài không có hộ chiếu để xuất trình thì có thể xuất trình giấy tờ đi lại quốc tế hoặc thẻ cư trú.

– Giấy tờ có giá trị chứng minh thông tin về cư trú trong trường hợp cơ quan đăng ký hộ tịch không thể khai thác được thông tin về nơi cư trú của công dân.

4. Quy trình đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài online

4.1. Bước 1: Nộp hồ sơ trực tuyến

Người yêu cầu đăng ký kết hôn truy cập Cổng dịch vụ công quốc gia, xác thực người dùng theo hướng dẫn, đăng nhập vào hệ thống, lựa chọn Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền. 

Tiếp đến là cung cấp thông tin theo biểu mẫu điện tử tương tác đăng ký kết hôn (cung cấp trên Cổng dịch vụ công), đính kèm bản chụp hoặc bản sao điện tử các giấy tờ, tài liệu theo quy định; nộp phí, lệ phí thông qua chức năng thanh toán trực tuyến hoặc bằng cách thức khác theo quy định pháp luật, hoàn tất việc nộp hồ sơ.

4.2. Bước 2: Thẩm tra hồ sơ

Trong thời hạn từ 05 đến không quá 10 ngày làm việc, Cán bộ tiếp nhận hồ sơ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công có trách nhiệm kiểm tra tính chính xác, đầy đủ, thống nhất, hợp lệ của hồ sơ. 

Nếu thấy hồ sơ đầy đủ, hợp lệ, các bên có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình, không thuộc trường hợp từ chối đăng ký kết hôn theo quy định, công chức làm công tác hộ tịch gửi lại biểu mẫu Giấy chứng nhận kết hôn điện tử với thông tin đầy đủ cho người yêu cầu qua thư điện tử hoặc thiết bị số.

Người yêu cầu có trách nhiệm kiểm tra tính chính xác, đầy đủ của các thông tin trên biểu mẫu Giấy chứng nhận kết hôn điện tử và xác nhận (tối đa một ngày).

Nếu người có yêu cầu xác nhận thông tin đã thống nhất, đầy đủ hoặc không có phản hồi sau thời hạn yêu cầu thì công chức làm công tác hộ tịch thực hiện việc ghi nội dung vào Sổ đăng ký kết hôn, cập nhật thông tin đăng ký kết hôn và lưu chính thức trên Phần mềm đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử dùng chung.

4.3. Bước 3: Trao Giấy chứng nhận kết hôn

Công chức tư pháp – hộ tịch in Giấy chứng nhận kết hôn, trình Lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp xã ký, chuyển tới Trung tâm Phục vụ hành chính công để trả kết quả cho người yêu cầu.

Người có yêu cầu đăng ký kết hôn (hai bên nam, nữ phải có mặt, xuất trình giấy tờ tùy thân để đối chiếu) kiểm tra thông tin trên Giấy chứng nhận kết hôn, trong Sổ đăng ký kết hôn, khẳng định sự tự nguyện kết hôn và ký tên vào Sổ đăng ký kết hôn, ký tên vào Giấy chứng nhận kết hôn, mỗi bên nam, nữ nhận 01 bản chính Giấy chứng nhận kết hôn.